Menu
Vyhledávání
Kalendář
<<  Červen  >>
PoÚtStČtSoNe
     1 2
3 4 5 6 7 8 9
10 11 12 13 14 15 16
17 18 19 20 21 22 23
24 25 26 27 28 29 30
Fotogalerie

Dějiny

155. rocznica szkolnictwa ewangelickiego w Suchej

Nieistniejącej już, niestety, starej szkole ewangelickiej w Suchej obok kościoła w roku 2007 "stuknęło" 155 lat. Od niej wszystko się zaczęło...


Pod koniec XIX wieku Śląsk Cieszyński na którym żyjemy odznaczał się najwyższym poziomem oświaty ze wszystkich krajów Monarchii Austro-Węgierskiej. A to dzięki temu, że tutejsi ludzie już dawno zrozumieli, iż trwać i przetrwać można tylko wtedy, kiedy ma się własne szkoły i książki, kulturę i wiedzę. W oświacie widziano perspektywę tej ziemi, stąd też od XVI wieku powszechnie powstawały tu szkoły przy kościołach i klasztorach. Ambicją zamożniejszych chłopów było, aby ich synowie ukończyli przynajmniej cztery klasy cieszyńskiego gimnazjum ewangelickiego. Dzięki temu wiejski gospodarz nie tylko wzorowo uprawiał ziemię i hodował bydło, ale był przy tym wcale drobrym łacinnikiem i grekiem.

Wszak i do śpiewników, kancjonałów uwzględniających tylko rzeczy najważniejsze, trafiła pieśń największego poety renesansowego Słowiańszczyzny Jana Kochanowskiego, w której „cnotę” zastąpiono „nauką” i śpiewano (zresztą aż do czasów dzisiejszych) zwłaszcza na początku roku szkolnego: „Nauka klejnot, nauka skarb drogi…”.

Również nasi przodkowie żyjący w Suchej musieli być ludźmi światłymi, bo z różnych zapisów kronikarskich dowiadujemy się o nauczaniu dzieci zamożniejszych suskich gospodarzy przez kaznodziejów ewangelickich Jana i Aleksandra Pragenusów.

Ewangelicy zamieszkujący gminy Sucha Dolna, Średnia i Górna po patencie tolerancyjnym z roku 1791, a następnie w wyniku zdarzeń Wiosny Ludów, zaczęli coraz aktywniej i skuteczniej organizować życie religijne i narodowe. Pochodzący ze Suchej prezbiterzy błędowickiego zboru (w tym czasie nie było jeszcze samodzielnego zboru suskiego) postanowili zorganizować miejscowych ewangelików i zobowiązać ich do utrzymania nauczyciela, który by nauczał dzieci w macierzystym języku polskim, w odróżnieniu od szkoły przy parafii katolickiej, gdzie językiem wykładowym był morawski. Dokument z roku 1851 mówi o tym następująco: „Ewangelicy Suchej Dolnej, Średniej i Górnej uznali za naglącą potrzebę założenia szkoły ewangelickiej, w której uczyć będą nauczyciele wyznania ewangelickiego pod kierownictwem błędowickich pastorów”.

Mając zapewnione środki na utrzymanie własnych nauczycieli wniesiono 19 kwietnia 1851 r. prośbę o zezwolenie na otwarcie ewangelickiej szkoły. Jeszcze w tym roku zakupiono murowany budynek nr 44 wraz z zapleczem gospodarczym i 5 morgami pola, w którym po dokonaniu niezbędnych przeróbek i otrzymaniu przychylnej odpowiedzi, rozpoczęto 18 lutego 1852 r. naukę. Nauczycielem i kierownikiem został Paweł Łamacz. Do szkoły zapisało się w pierwszym roku 146 dzieci. Liczba uczniów z roku na rok rosła i w roku szkolnym 1874/75 było ich już dwieście. Rozporządzeniem urzędu szkolnego we Frysztacie zamieniono szkołę na dwuklasową. W roku 1876 wybudowano pierwsze piętro i uzyskano dalszą klasę i mieszkanie dla nauczyciela. W roku 1891/92 było już 295 dzieci i zaszła potrzeba poszerzenia budynku szkolnego. Niestety, z braku środków finansowych ewangelicka gmina szkolna nie mogła sobie na to pozwolić.

W 1894 r. uznano szkołę za publiczną. Utrzymanie nauczycieli przejęła gmina polityczna, ewangelicy nadal troszczyli się o budynek, za co otrzymywali od gminy 2 reńskie rocznie.

Szkoła rozwijała się nadal pomyślnie, dzieci i klas przybywało. Dotychczasowy budynek okazał się do tego stopnia niewystarczający, że w 1908 r. niemałym wysiłkiem wzniesiono nową szkołę na terytorium Suchej Dolnej, która służyła swemu celowi aż do roku 1957, kiedy to uległa dewastacji na skutek szkód górniczych.

W okresie międzywojennym XX wieku szkoła nadal mieściła się w dwu budynkach: w Suchej Średniej pod nr. 44 i w Suchej Dolnej pod nr. 173. W zenicie rozkwitu w roku szkolnym 1920/21 uczęszczało do niej 686 uczniów. Od tego roku rozpoczął się powolny spadek (w czasie kryzysu gospodarczego w latach trzydziestych także wskutek nacisków na rodziców, by posyłali dzieci do czeskich szkół) i w roku 1934/35 było już 229 dzieci.

Podczas II wojny światowej szkołę w Suchej Dolnej zamieniono na koszary, budynek w Suchej Średniej służył m.in. jako magazyn amunicji. Inwentarz został zniszczony, książki i podręczniki spalone. Po wojnie średniosuski budynek zamieniono na ewangelicki urząd parafialny, który po trzydziestu latach w roku 1976 podzielił los dolnosusukiego i został zburzony.

Naukę kontynuowano tylko w Suchej Dolnej, gdzie znajdowały się trzy pomieszczenia lekcyjne dla pięciu klas; nauka odbywała się więc na zmiany. Przy pierwszych powojennych zapisach do szkoły zgłosiło się 120 dzieci, w roku szkolnym 1950/51 było 166 uczniów i 5 klas. W grudniu 1952 r. obchodzono uroczyście stulecie szkoły. W Domu Robotniczym odbyła się podniosła akademia z programem w wykonaniu uczniów i absolwentów szkoły, wydano też okolicznościową jednodniówkę.

W nowym dwupiętrowym budynku szkolnym na osiedlu przy ul. Kpt. Jasioka służącym równocześnie szkole czeskiej i polskiej dnia 1 września 1958 r. rozpoczęło naukę 119 polskich dzieci w pięciu klasach umieszczonych na parterze. Niestety i tu z różnych powodów, pomimo komfortowych warunków nauczania, dzieci z roku na rok ubywało, tak iż w roku 1965 były już tylko cztery klasy, do 1974 – dwie klasy, od 1975 już tylko jedna klasa. Rok 1977, w którym obchodzono 125-lecie szkoły, był dla niej rokiem przedostatnim. Naukę ukończono w czerwcu 1978 r.

Od otwarcia pierwszej polskiej szkoły w Suchej Średniej minęło 155 lat. W ciągu 126 lat jej istnienia zdobywały w niej podstawy wiedzy tysiące dzieci, które kształciły się potem w szkołach wyższego stopnia. Nie sposób przy tej okazji nie wspomnieć o tych, którzy nie tylko uczyli, ale też wychowywali swoich uczniów – o nauczycielach. Była ich cała plejada. Wymieńmy tu przynajmniej kierowników: Paweł Łamacz, Andrzej Grześ, Adam Wałach, Paweł Rymorz, Jerzy Cichy, Jan Twardzik (1878-1918), Jan Rymorz (1918-1938), po roku 1945 Emil Jonszta, Karol Siwek, Janina Czaja, Józef Kożusznik i ostatnia Lidia Pawlas. Wielu z nas – wychowanków szkoły – przechowuje w sercu nazwiska swoich nauczycieli; zasłużyli oni bowiem na naszą wdzięczność i szacunek.

Czesław Gamrot

Fotografie z wieczornicy z okazji 155 rocznicy szkolnictwa ewangelickiego w Suchej można obejrzeć w tej oto fotogalerii Fotogalerie


| Autor: jak | Vydáno dne 09. 11. 2007 | 3450 přečtení | Informační e-mailVytisknout článek
Novinky
19.04.2018: Sušská rybka na Facebooku
Informujeme, že stránku našeho farního sboru najdete také na Facebooku: Sušská rybka Fb. Można tam znaleźć wszelkie aktualne informacje dotyczące życia zborowego oraz ciekawych inicjatyw, godnych polecenia.

18.03.2018: Zpráva ze života a práce sboru za rok 2017
Výroční zprávu ze života a práce sboru najdete zde.

12.12.2017: Porządek nabożeństw - 2018 - Přehled bohoslužeb

Právě vyšel nový přehled služeb Božích na rok 2018. V "papírové" podobě jej můžete obdržet od prosince v kostele při bohoslužbách nebo ve sborovém domě. Celý pořádek je ke stažení zde.


12.03.2017: Sprawozdanie z życia religijno-kościelnego Parafii ŚKEAW w Hawierzowie Suchej za rok 2016
Výroční zprávu ze života a práce sboru najdete zde.

© 2003-2019 sbor Slezské církve evangelické augsburského vyznání v Havířově-Prostřední Suché
Tento web byl vytvořen prostřednictvím redakčního systému phpRS.